પાંચ દિવસ સુધી ગેરકાયદેસર રીતે પોલીસ કસ્ટડીમાં રાખવામાં આવેલા એક વ્યક્તિને Allahabad High Court દ્વારા ₹1.25 lakhનું વળતર આપવામાં આવ્યું છે. અદાલતે એવા કેસમાં તપાસ અધિકારી દ્વારા સત્તાના સ્પષ્ટ દુરુપયોગની નિંદા કરી, જેમાં “બનાવટી ધરપકડ” કરવામાં આવી હોવાનું સામે આવ્યું હતું. Justices Atul Sreedharan અને Achal Sachdevની બેન્ચ દ્વારા આપવામાં આવેલા આ ચુકાદામાં કાયદા અમલમાં મૂકતી એજન્સીઓએ કાનૂની પ્રક્રિયાઓનું કડક પાલન કરવાની આવશ્યકતા પર ભાર મૂકાયો છે.
## ગેરકાયદેસર કસ્ટડીની પુષ્ટિ
આ ઘટના 18 જુલાઈ, 2026ના રોજ Deoriaના Salempur Police Stationમાં નોંધાયેલી FIRથી શરૂ થઈ હતી. ફરિયાદી—પિટિશનર નંબર ત્રણની માતા—એ દાવો કર્યો હતો કે તેની 18 વર્ષની પુત્રીનું Chandan Rajbhar નામના વ્યક્તિએ અપહરણ કર્યું હતું.
ફરિયાદમાં કરવામાં આવેલા દાવાથી વિપરીત, પિટિશનરોએ જણાવ્યું હતું કે Rajbhar અને યુવતીએ Siwan, Biharના એક Durga મંદિર ખાતે લગ્ન કર્યા હતા અને ત્યારબાદ Pune સ્થળાંતર કર્યું હતું. 24–25 ઓગસ્ટની રાત્રે પોલીસ અધિકારીઓ અને યુવતીના પિતા કથિત રીતે Puneમાં આવેલા તેમના વૈવાહિક નિવાસસ્થાને પ્રવેશ્યા હતા અને બાદમાં બંનેને કસ્ટડીમાં લઈ ગયા હતા.
Rajbharનો દાવો હતો કે તેને 28 ઓગસ્ટથી 2 સપ્ટેમ્બર, 2026 સુધી ઔપચારિક ધરપકડ કે યોગ્ય કાનૂની પ્રક્રિયા વિના કસ્ટડીમાં રાખવામાં આવ્યો હતો. તેમના કહેવા મુજબ, તેમની ધરપકડનો મેમો માત્ર 2 સપ્ટેમ્બરે તૈયાર કરવામાં આવ્યો હતો.
## તપાસ દ્વારા પુષ્ટિ
High Courtના 9 ઓક્ટોબરના નિર્દેશ બાદ પોલીસે 27 ઓગસ્ટથી 2 સપ્ટેમ્બર સુધીના CCTV ફૂટેજ રજૂ કર્યા હતા. ન્યાયાધીશોએ આ રેકોર્ડિંગ્સની સમીક્ષા કરી ન હતી, પરંતુ 21 ઓક્ટોબરે Circle Officer Rajesh Chaturvedi દ્વારા Superintendent of Police, Deoriaને સોંપવામાં આવેલા તપાસ અહેવાલે Rajbharના દાવાની પુષ્ટિ કરી હતી: તેમને ખરેખર પાંચ દિવસ સુધી ગેરકાયદેસર રીતે કસ્ટડીમાં રાખવામાં આવ્યા હતા અને 2 સપ્ટેમ્બરે તેમની ધરપકડ બનાવટી રીતે દર્શાવવામાં આવી હતી.
અહેવાલમાં Investigating Officer Deep Narayan Yadavને જવાબદાર ઠેરવવામાં આવ્યા હતા અને તારણ કાઢવામાં આવ્યું હતું કે તેમણે “બેદરકારીપૂર્વક” કામગીરી કરી, કાનૂની ફરજનું ઉલ્લંઘન કર્યું અને “ગંભીર ફરજચૂક” દર્શાવી. ત્યારબાદ તેમની સામે વિભાગીય કાર્યવાહી શરૂ કરવામાં આવી હતી.
## અદાલતની આકરી ટીકા અને ચુકાદો
બેન્ચે સત્ય ઉજાગર કરવા અને શિસ્તભંગની કાર્યવાહી શરૂ કરવા બદલ Circle Officer અને Superintendent of Police દ્વારા દર્શાવવામાં આવેલી ઈમાનદારીની પ્રશંસા કરી.
પોતાના તારણોમાં અદાલતે નોંધ્યું કે IOએ બંધારણીય પ્રક્રિયાનું પાલન કર્યા વિના Rajbharને સંપૂર્ણ પાંચ દિવસ સુધી કસ્ટડીમાં રાખ્યા હતા અને આ વર્તનને “સત્તાના અહંકાર”નું ઉદાહરણ ગણાવ્યું. અદાલતે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે અધિકારી દ્વારા સત્તાનો આવો દુરુપયોગ નિયમિત બાબત જણાતો હતો.
## વળતર મંજૂર
High Courtએ Rajbharને ₹1,25,000નું વળતર આપ્યું, જેમાં ગેરકાયદેસર કસ્ટડીના દરેક દિવસ માટે ₹25,000ની ગણતરી કરવામાં આવી હતી. અદાલતે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે આ વળતર Rajbharને પોલીસ વિભાગ સામે ટોર્ટ સુટ દ્વારા વધુ નુકસાનપૂર્તિ માગવામાંથી રોકતું નથી.
રાજ્ય સત્તાવાળાઓને તપાસમાં દોષિત ઠરનારા લોકો પાસેથી આ રકમ વસૂલવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો હતો. રાજ્ય ઇચ્છે તો આવી વસૂલાત સીધી રીતે કરી શકે છે.
Gyanti Devi અને અન્ય બે વ્યક્તિઓ દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી habeas corpus પિટિશન અંગે અદાલતે આદેશ આપ્યો કે અન્ય કોઈ માન્ય આરોપ ન હોય તો Rajbharને તાત્કાલિક મુક્ત કરવામાં આવે.
## અવલોકનો અને કાનૂની અસરો
– High Courtએ સ્પષ્ટ કર્યું કે habeas corpus કાર્યવાહી દરમિયાન કરવામાં આવેલા તેના અવલોકનોનો Rajbhar સામેના ફોજદારી કેસ પર કોઈ પ્રભાવ રહેશે નહીં. આ કેસનો નિર્ણય માત્ર સ્વીકાર્ય પુરાવાના આધારે જ થવો જોઈએ.
– અદાલતે નિર્દેશ આપ્યો કે Circle Officer Rajesh Chaturvedi અને SP Abhijeet R. Shankarના સર્વિસ રેકોર્ડમાં તેમની નિખાલસતા અને IOની કાર્યવાહી જાહેર કરવા બદલ પ્રશંસાનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવે.
– જવાબદારી અંગે, જો IO વિભાગીય તપાસમાં દોષિત ઠરે તો તેમને તમામ પ્રકારના નકારાત્મક પરિણામોનો સામનો કરવો પડશે.
આ ચુકાદો ફરીથી સ્પષ્ટ કરે છે કે કસ્ટડી અને ધરપકડના મામલામાં પણ યોગ્ય કાનૂની પ્રક્રિયા સાથે સમાધાન કરી શકાય નહીં. અદાલતના વલણમાં વ્યક્તિઓને મનસ્વી કસ્ટડીથી સુરક્ષિત રાખવા અને કાયદા અમલમાં મૂકતી એજન્સીઓ સ્થાપિત કાનૂની ધોરણો હેઠળ કાર્ય કરે તે સુનિશ્ચિત કરવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકાયો છે.
This article is AI-generated content. Please verify the information independently before taking any action based on this article.
