Imran Khan, Overseas Citizen of India (OCI) કાર્ડ ધરાવતા અમેરિકન નાગરિકને 2 નવેમ્બર, 2026ના રોજ બોમ્બે હાઈકોર્ટે મુંબઈના એક વિરોધ પ્રદર્શનમાં ભાગ લેવા બદલ આકરી ઠપકો આપ્યો હતો અને **બિનશરતી માફી** માંગવાની સૂચના આપી હતી. કોર્ટે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે ભવિષ્યમાં કોઈપણ વિરોધ પ્રદર્શનમાં ભાગ નહીં લેવાની ખાતરી આપતું માત્ર અન્ડરટેકિંગ પૂરતું નથી.
—
## પૃષ્ઠભૂમિ: શું દાવ પર છે
આ કાનૂની લડાઈનું મૂળ મતદાર યાદીઓના **Special Intensive Revision (SIR)** સાથે જોડાયેલા વિરોધ પ્રદર્શનમાં Imran Khanની ભાગીદારીમાં છે. 10 ઑક્ટોબરે તેઓ Cockroach Janata Party (CJP) દ્વારા આયોજિત એક પ્રદર્શનમાં હાજર રહ્યા હતા, જેમાં મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર Gyanesh Kumarના રાજીનામાની માંગ કરવામાં આવી હતી.
વિરોધ પ્રદર્શન બાદ BJP નેતા Kirit Somaiyaએ ફરિયાદ નોંધાવી હતી કે OCI કાર્ડધારક Khanએ વિઝા નિયમોનું ઉલ્લંઘન કર્યું છે. ત્યારબાદ FIR નોંધવામાં આવી હતી અને **Foreigners Regional Registration Office (FRRO), Mumbai** દ્વારા **‘Leave India Notice’** જારી કરવામાં આવી હતી, જેમાં તેમને **28 ઑક્ટોબર** સુધીમાં દેશ છોડવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો હતો.
—
## કોર્ટનો તર્ક: OCIના અધિકારો અને મર્યાદાઓ
સોમવારની સુનાવણી દરમિયાન **Chief Justice Mahesh Chandra Tripathi** અને **Justice Advait Sethna**ની આગેવાની હેઠળની ખંડપીઠે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે OCIનો દરજ્જો ભારતીય નાગરિકત્વ સાથે જોડાયેલા તમામ અધિકારો પ્રદાન કરતો નથી. તેમણે ખાસ નોંધ્યું હતું કે OCI કાર્ડધારકોને રાજકીય વિરોધ પ્રદર્શનમાં ભાગ લેવાનો બંધારણીય અધિકાર નથી.
ન્યાયાધીશોની કેટલીક ટિપ્પણીઓ આ મુજબ હતી:
– Khan પર “SIRની જરાય પણ અસર થતી નથી” અને તેથી તેમને વિરોધ પ્રદર્શનમાં “કોઈ કામ નહોતું”.
– આવું જ કૃત્ય કરનાર ભારતીય નાગરિકને વિદેશમાં હોવાનું માનવામાં આવે તો તેને “આગામી જ ફ્લાઇટમાં” ભારત પરત મોકલી દેવામાં આવ્યો હોત.
– “USA જાઓ અને વિરોધ પ્રદર્શનોમાં ભાગ લો … પરંતુ અહીં તમે કોઈપણ બાબતનો વિરોધ કરો તે સહન કરવામાં આવશે નહીં.”
—
## Imran Khanનું વલણ
વરિષ્ઠ વકીલ **Venkatesh Dhond** મારફતે રજૂ કરવામાં આવેલા Khanના બચાવમાં ફરીથી જણાવાયું હતું કે:
– વિરોધ પ્રદર્શનનું આયોજન કરનારાઓ અથવા તેનું નેતૃત્વ કરનારાઓ સાથે તેમને કોઈ સંબંધ નથી.
– અમેરિકામાં વિતાવેલા બે વર્ષ સિવાય તેઓ દાયકાઓથી ભારતમાં રહેતા અને કામ કરતા આવ્યા છે. તેમના મૂળ—પરિવાર, વ્યાવસાયિક સંબંધો અને વ્યક્તિગત જીવન—ભારત સાથે ગાઢ રીતે જોડાયેલા છે.
—
## કોર્ટે શું આદેશ આપ્યો
હાઈકોર્ટે અનેક ભાગો ધરાવતો નિર્દેશ જારી કર્યો:
– Khan તરફથી **બિનશરતી માફી**—કોઈપણ શરત વિના વિરોધ પ્રદર્શનમાં પોતાની ભાગીદારી સ્વીકારતી.
– એક **અન્ડરટેકિંગ**, જેમાં જણાવવામાં આવે કે તેઓ ભવિષ્યમાં સમાન વિરોધ પ્રદર્શનોમાં ભાગ નહીં લે અને અન્ય લોકોને પણ ઉશ્કેરશે નહીં.
– કોર્ટે વચગાળાની રાહત આપતાં FRROના ‘Leave India Notice’ને **7 ડિસેમ્બર સુધી સ્થગિત** રાખ્યો.
—
## વ્યાપક અસર: OCIનો દરજ્જો અને બંધારણીય અધિકારો
આ ચુકાદો મહત્વપૂર્ણ છે, કારણ કે તે ભારતીય નાગરિકોના અધિકારો અને OCI કાર્ડધારકોના અધિકારો વચ્ચે સ્પષ્ટ તફાવત દર્શાવે છે. OCIનો દરજ્જો રહેવા અને મુસાફરી સંબંધિત લાભો આપે છે, પરંતુ તે મતદાન, ચૂંટણી લડવા અથવા રાજકીય સ્વરૂપ ધરાવતા મુદ્દાઓ પર શાંતિપૂર્ણ વિરોધ કરવા જેવા રાજકીય અધિકારો પ્રદાન કરતો નથી.
આ ઉપરાંત, સરકારે—FRRO મારફતે—**Immigration and Foreigners Act, 2025**ની કલમ 7 અને 29 સહિતની જોગવાઈઓ હેઠળ વિદેશી નાગરિકો—અથવા ભારતીય કાયદા હેઠળ વિદેશી નાગરિકો તરીકે ગણવામાં આવતા લોકોને—‘Leave India Notice’ જારી કરવા અને તેમની સ્થિતિનું નિયમન કરવાની સત્તાનો ઉપયોગ કર્યો હતો.
—
## હવે આગળ શું થશે
– Khanએ કોર્ટના આદેશ મુજબ *બિનશરતી માફી* અને અન્ડરટેકિંગ દાખલ કરી દીધા છે.
– કેસની આગામી સુનાવણી **7 ડિસેમ્બરે** બોમ્બે હાઈકોર્ટમાં થશે. તે સમયે ખંડપીઠ દલીલો પર ફરી વિચાર કરશે અને સંભવિત રીતે અંતિમ આદેશ જારી કરશે.
—
## મુખ્ય તારણો
– OCI કાર્ડધારકોને ભારતીય નાગરિકોને મળતા તમામ અધિકારો—ખાસ કરીને રાષ્ટ્રીય શાસન સાથે જોડાયેલા મુદ્દાઓ પર વિરોધ કરવા જેવા રાજકીય અધિકારો—પ્રાપ્ત નથી.
– મતદાર યાદીઓમાં સુધારા જેવા સરકારી કાર્યો સાથે જોડાયેલા વિરોધ પ્રદર્શનમાં ભાગ લેવાથી OCI કાર્ડધારકો વિદેશી નાગરિકોને લાગતા નિયમો હેઠળ તપાસના દાયરામાં આવી શકે છે.
– દંડાત્મક વહીવટી આદેશો—જેમ કે ‘Leave India Notice’—જારી કરવાની કાનૂની પ્રક્રિયામાં પ્રક્રિયાત્મક ન્યાય અને જવાબ આપવા માટેની તક જરૂરી છે.
– ભારત સાથે ગાઢ સંબંધો ધરાવતા જાણીતા જાહેર જીવનના લોકો પણ, જ્યારે તેમની નાગરિકતાની સ્થિતિ સંપૂર્ણ નાગરિકત્વ ધરાવતા લોકો કરતાં અલગ હોય, ત્યારે આ મર્યાદાઓને આધીન રહે છે.
This article is AI-generated content. Please verify the information independently before taking any action based on this article.
