अमेरिका आणि इराण यांच्यातील दीर्घकालीन संघर्षाला अखेर पूर्णविराम मिळाल्याची माहिती समोर आली आहे. दोन्ही देशांमध्ये झालेल्या 14 अटींच्या शांतता करारामुळे होर्मुझ सामुद्रधुनी पुन्हा खुली होणार असून, इराणच्या 24 अब्ज डॉलर्सच्या गोठवलेल्या मालमत्तेची मुक्तता होईल. या करारामुळे इराणच्या भविष्यातील दिशा निश्चित होण्याची शक्यता आहे.
## करारातील महत्त्वाच्या अटी
इराणच्या मेहर न्यूज एजन्सीने दिलेल्या वृत्तानुसार, कराराच्या 14 अटींचा समावेश आहे:
1. **लष्करी कारवाईंचे थांबवणे:** लेबनॉनसह सर्व आघाड्यांवरील लष्करी कारवाया तात्काळ आणि कायमस्वरूपी थांबवल्या जातील.
2. **नौदल नाकेबंदी हटवणे:** 30 दिवसांच्या आत इराणवरील नौदल नाकेबंदी पूर्णपणे हटवली जाईल.
3. **होर्मुझ सामुद्रधुनीचे उघडणे:** इराणच्या मदतीने होर्मुझ सामुद्रधुनी 30 दिवसांच्या आत पुन्हा खुली केली जाईल.
4. **अणुकार्यक्रमावरील चर्चा:** 60 दिवसांच्या आत इराणच्या अणुकार्यक्रमावर सविस्तर चर्चा केली जाईल.
5. **आर्थिक निर्बंध हटवणे:** इराणच्या तेल, पेट्रोकेमिकल उत्पादनांवरील निर्बंध हटवले जातील, ज्यामुळे इराणला त्याच्या आर्थिक संसाधनांपर्यंत पूर्ण प्रवेश मिळेल.
6. **गोठवलेल्या मालमत्तेची मुक्तता:** इराणच्या 24 अब्ज डॉलर्सच्या गोठवलेल्या मालमत्तेची मुक्तता टप्प्याटप्प्याने केली जाईल.
7. **पुनर्निर्माण योजना:** अमेरिका आणि त्याचे सहयोगी इराणला किमान 300 अब्ज डॉलर्सची पुनर्निर्माण योजना प्रदान करतील.
8. **आंतरराष्ट्रीय निरीक्षण:** इराणच्या अणुकार्यक्रमावर आंतरराष्ट्रीय निरीक्षण सुनिश्चित केले जाईल.
9. **सैन्यांची माघार:** अमेरिकेची सैन्ये इराणच्या आजुबाजुच्या क्षेत्रांमधून माघार घेतील.
10. **आंतरराष्ट्रीय करारांचे पालन:** दोन्ही देश आंतरराष्ट्रीय करारांचे पालन करतील.
11. **मानवाधिकारांचे संरक्षण:** इराणमध्ये मानवाधिकारांचे संरक्षण सुनिश्चित केले जाईल.
12. **आंतरराष्ट्रीय व्यापार:** इराणला आंतरराष्ट्रीय व्यापारात सहभागी होण्याची परवानगी दिली जाईल.
13. **नवीन करारांची अंमलबजावणी:** नवीन करारांची अंमलबजावणी पारदर्शकपणे केली जाईल.
14. **भविष्यातील सहकार्य:** दोन्ही देश भविष्यातील सहकार्यासाठी एकमेकांना मदत करतील.
## कराराची अंमलबजावणी
हा करार तीन टप्प्यांत अंमलात आणला जाईल:
– **पहिला टप्पा:** युद्धविराम लागू केला जाईल, सर्व लष्करी कारवाया थांबवल्या जातील, आणि इराणवरील नौदल नाकेबंदी हटवली जाईल.
– **दुसरा टप्पा:** करारावर स्वाक्षरी झाल्यानंतर 30 दिवसांच्या आत इराणची गोठवलेली 24 अब्ज डॉलर्सची मालमत्ता टप्प्याटप्प्याने मुक्त केली जाईल.
– **तिसरा टप्पा:** 60 दिवसांच्या आत इराणच्या अणुकार्यक्रमावर सविस्तर चर्चा केली जाईल, आणि उर्वरित 12 अब्ज डॉलर्सची रक्कमही इराणला दिली जाईल.
## जागतिक परिणाम
हा करार केवळ अमेरिका आणि इराण यांनाच नाही, तर संपूर्ण जगाला प्रभावित करेल. होर्मुझ सामुद्रधुनी खुली झाल्यामुळे जागतिक तेलपुरवठा पूर्ववत होईल, ज्यामुळे जागतिक अर्थव्यवस्थेला दिलासा मिळेल. अमेरिका आणि इराण यांमधील तणाव कमी होईल, ज्यामुळे मध्यपूर्वेतील स्थिरता वाढेल.
## इराणचे दावे
इराणच्या सर्वोच्च राष्ट्रीय सुरक्षा परिषदेने हा करार आपल्या राजनैतिक विजयाचा परिणाम असल्याचा दावा केला आहे. तेहरानमधील जनतेचा पाठिंबा आणि लष्कराच्या प्रयत्नांमुळे दीर्घ वाटाघाटीनंतर हा करार अंतिम करण्यात आल्याचे परिषदेकडून सांगण्यात आले.
## निष्कर्ष
अमेरिका आणि इराण यांच्यातील हा 14 अटींचा शांतता करार जागतिक राजकारणात एक महत्त्वपूर्ण टप्पा आहे. हा करार अंमलात आल्यास, होर्मुझ सामुद्रधुनी पुन्हा खुली होईल, इराणच्या गोठवलेल्या मालमत्तेची मुक्तता होईल, आणि इराणच्या अणुकार्यक्रमावर चर्चा होईल. हा करार जागतिक अर्थव्यवस्थेला आणि मध्यपूर्वेतील स्थिरतेला सकारात्मक परिणाम करेल.
हा करार 19 जून रोजी जिनिव्हा येथे स्वाक्षरीसाठी ठेवला जाण्याची शक्यता आहे. दोन्ही देशांच्या अधिक