भोंदूबाबांच्या जाळ्यात महिला कशा अडकतात; ‘बाई आता तरी तू शहाणी हो’ – ब्लॉग

(या बातमीतील काही तपशील विचलित करू शकतात)

आसाराम बापू मुलींच्या लैंगिक गुन्ह्यात शिक्षा भोगत आहे. राम रहीम, नित्यानंद, नारायण साई अशी अनेक नावे आहेत.

महाराष्ट्राचा विचार केल्यास आयटी इंजिनिअरची फसवणूक करणारा दीपक डोळस, स्त्रीची योनीपूजा करणारा वाघमारे बाबा, नुकताच उघडकीस आलेला पुण्यातील वैद्य बाबा प्रकरण, असे असंख्य प्रकरणं अवती भवती उघडकीस आलेत.

या भोंदूची शोषण मूलक कामगिरी-भोंदूगिरी सर्वात मोठी, सर्वच अंगाने ‘बहरली’ आहे.

पैसा-संपत्ती-फसवणूक, iगैरव्यवहार, शोषण यासाठी बाबाने अपार कष्ट (?) घेतले. देवाच्या-धर्माच्या-दैवीशक्तीच्या नावाखाली या भोंदूबाबाने शेकडो स्त्रियांचं लैंगिक शोषण केलं.

या शोषणाचे अनेक व्हीडिओ समाज माध्यमात फिरत आहेत. समाजमाध्यमांवरील प्रतिक्रिया पाहिल्या तर अनेक जण या महिलांनाच जबाबदार ठरवत आहेत.

या पार्श्वभूमीवर या शोषणाला त्या महिला स्वतः कारणीभूत आहेत का? यात समाजाची काहीच भूमिका नसते का? पुरुषांचे लैंगिक शोषण झाल्यास तेथे पुरुष कारणीभूत असतात का? तेव्हा अशा चर्चा होतात का? शोषकाबद्दल सहानभूती बाळगत टीका मात्र स्त्रियांवरच का? खरात किंवा अन्य बाबांना मंत्री, आमदार, खासदार प्रतिष्ठा मिळवून का देतात? या लेखातून समजून घेऊयात.

खरात प्रकरणात ज्या स्त्रियांचे शोषण झाले या सर्व स्त्रिया मध्यमवर्ग, उच्च मध्यमवर्ग किंवा उच्चभ्रू कुटुंबातील होत्या, असं चित्र समोर आलं. सर्वच स्त्रियांच्या संबंधाने चर्चा सुरू झाल्या. चर्चांचा सूर हा एकांगी होता व आहे.

“या स्त्रिया स्वतःहून बाबाकडे गेल्या. शोषणाला त्या महिला स्वतः कारणीभूत आहेत. त्यांच्या संमतीनेच अशोक खरात लैंगिक संबंध ठेवत होता. या स्त्रियाच दोषी आहेत,” असे आरोप करण्यात आले.

मात्र, खरातच्या भोंदूगिरीच्या चर्चेपेक्षा स्त्रीसंबंधाचीच चर्चा जास्त रंगलेल्या दिसत आहेत.

स्त्रीवर अगदी बालपणापासून कुटुंबातून संस्कारच असे होतात की, नवऱ्याचं, मुलाचं व्यावसायिक यश, आरोग्य, लग्न, त्याचं कल्याण हे जणू स्त्रीवरच पूर्णपणे अवलंबून असतं. त्यासाठी तिने देव-धर्म-कर्मकांड-उपास-तापास-बाबा-बुवा-माता या कोणत्याही मार्गाने ते मिळवण्याची जणू सक्तीच असते.

एखाद्या कुटुंबातील मुलगी मोठी होत असताना तिच्या घरातील वातावरण पाहते. घराच्या भरभराटीसाठी आपली आई विविध व्रतवैकल्ये आणि पूजा करताना ती पाहते. तेच संस्कार घेऊन त्याला प्रथा-परंपरेचे लेबल लावून अगदी विज्ञान शाखेत पी.एच.डी. मिळवलेली मुलगीही ही व्रत वैकल्ये करते.

निरीक्षण, तर्क, अनुमान, प्रचिती या विज्ञानाच्या कसोट्या त्या वेळी ती पूर्णपणे विसरते. चिकित्सेला दुर्लक्षित करते. विज्ञानाच्या पदव्या केवळ पोटार्थी शिक्षण म्हणून आहेत का?

कुटुंबाचं भलं व्हावं, अपत्यप्राप्ती त्यात मुलगाच हवा यासाठी अनेकदा कुटुंबातून, नातेवाईकांकडून आणि समाजाकडून खूप मोठा दबावही असतो. त्या दबावातून अनेकदा स्त्रिया भोंदूबाबा-बुवा यांच्या शोषणाला बळी पडतात. यासाठी कधी-कधी त्या मृत्यूचाही धोका पत्करतात.

अनेक वर्षांपूर्वीची ही घटना आहे.

उषा बाजीराव रेपाळे यांची. बाजीरावाच्या पहिल्या 2 पत्नींना मुलबाळ झालं नाही म्हणून त्याने उषाशी रीतसर लग्न केलं. उषालाही मुलबाळ होत नाही असं लक्षात आल्यावर उषा आगतीकतेपोटी पारनेर तालुक्यातील मौलचौंडवीच्या डोहात अंघोळीसाठी गेली.

या प्रकरणाचा संदर्भ ज्येष्ठ सामाजिक कार्यकर्ते नरेंद्र दाभोलकर यांनी देखील दिला आहे.

हिरवी साडी-हिरव्या बांगड्या घालून डोहात उतरण्यापूर्वी ती म्हणाली, “मी सातव्या दिवशी डोहातून बाहेर येईल.”

उषा खोल अति भयंकर डोहात अंघोळीसाठी उतरली. ती दुसऱ्या दिवशी फुगून (प्रेत) वरती आले.

डोहाच्या परिसरात वाद्य वाजत होते. यात्रा भरली होती. उषाचा जयजयकार सुरू होता. अंनिसचे कार्यकर्ते तिथे गेले. पोलिसात तक्रार केली. पोलीस निष्क्रिय, तर जमलेले लोक उषा सातव्या दिवशी पुन्हा जिवंत होईल असं म्हणत होते.

शेवटी कार्यकर्त्यांच्या पाठपुराव्याने उषाचं प्रेत बाहेर काढलं गेलं. केवळ अपत्य प्राप्तीसाठी कुटुंब व समाजाच्या दबावापोटी उषाने मृत्यूस जवळ केलं. उषाला जीवाची भीती वाटली नसेल का? या डोहात आपला अंत होऊ शकतो हे तिला समजलं नसेल का? परंतु इथे अगतिकता, दबाव, अंधश्रद्धा या बाबी सरस ठरल्या. समाजानेच तिला डोहात लोटलं.

अनेकदा तरूण मुलींचे विवाह जुळत नाहीत. म्हणून आई-वडील बुवा-बाबांकडे नेतात. भोंदू त्यांना कधी पवित्र संगमावर अंघोळ तर कधी मंत्र-तंत्र पूजा विधी या बहाण्याने एकटं गाठतात, त्यांच्यावर लैंगिक अत्याचार करतात.

यात काही चुणचुणीत मुली प्रतिकार करतात, आवाज उठवतात. आजच्या काळात जीवघेणी स्पर्धा-शिक्षण, नोकरी, बढती या चक्रात मुली स्त्रिया देखील अडकतात. कुटुंब, संस्कार, समाज, रूढी, अन्य लोकांचं अनुकरण यातून अगदी विशी-पंचविशीच्या मुली ते मध्यमवयीन स्त्रियाही अशा भोंदूच्या दरबारात हजेरी लावतात.

भोंदू दरबारात अनेक स्त्रियांचं आर्थिक शोषणासोबत लैंगिक शोषणही होतं. बुवा-बाबांच्या दरबारात व्यापार-नोकरी-पैसा-बढती-भरभराट यासाठी पुरुषही जातात. पुरुषांचंही आर्थिक शोषण होतं. काहीवेळा लैंगिक शोषणही होतं.

पुण्यातील तामदार या तरुण (वय वर्षे 29) भोंदूकडे अनेक तरुणांची रांग लागत होती. पुणे परिसरातील हजारो लोक (मुख्यतः पुरुष) त्याचे भक्त होते. तो छुप्या अॅपद्वारे भक्तांच्या हालचालींवर लक्ष ठेऊन वर्तमान-भविष्य सांगत असे.

शेकडो पुरुषांचं तिथं लैंगिक शोषण झालं. हे तरुण स्वच्छेने जात होते का? या लैंगिक शोषणाच्या क्रियेत ते स्वच्छेने सामील होत होते का? पुरुषांच्या बाबतीत मात्र फारशा चर्चा घडत नाहीत.