अमेरिका आणि इराणमध्ये पाकिस्तानात होणार चर्चा; ‘चांगल्या हेतूने काम केल्यास मदत’- जेडी व्हेन्स

अपडेटेड 2 तासांपूर्वी

पाकिस्तानमध्ये अमेरिकन आणि इराणी प्रतिनिधिमंडळांची चर्चा होणार आहे. त्यासाठी अमेरिकेचे उपराष्ट्रपती जेडी व्हेन्स रवाना झाले आहेत.

“या चर्चेबाबत आम्ही उत्सुक आहोत” असं त्यांनी यावेळेस सांगितलं.

ते पुढे म्हणाले की, इराणने ‘चांगल्या हेतूने’ काम केले तर अमेरिका ‘मदतीचा हात पुढे करण्यास’ तयार आहे.

मात्र, इराणने ‘आमची दिशाभूल करण्याचा प्रयत्न केला’ तर अमेरिका सकारात्मक भूमिका घेणार नाही, असेही वेंस यांनी स्पष्ट केले.

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांनीच आपल्याला या चर्चेसंदर्भात दिशानिर्देश दिले असल्याची माहिती त्यांनी दिली.

याआधी व्हाइट हाऊसच्या प्रेस सचिव कॅरोलाइन लेविट यांनी ही चर्चा पाकिस्तानची राजधानी इस्लामाबाद येथे होणार असून ती शनिवारपासून सुरू होण्याची अपेक्षा असल्याचं जाहीर केलं होतं.

पाकिस्तानमधील बीबीसीच्या प्रतिनिधीच्या माहितीनुसार, जेडी व्हेन्स यांच्यासोबत विशेष दूत स्टीव्ह विटकॉफ आणि जेरेड कुशनर हेही या दौऱ्यावर असतील.

‘अमेरिकेची जहाजं होर्मुझच्या सामुद्रधुनीमार्गे जाऊ शकतात पण, त्यांनी कोणतीही शत्रुत्वाची पावले उचलू नयेत,’ असं इराणचे उप परराष्ट्र मंत्री सईद खतीबजादेह यांनी म्हटलं आहे.

बीबीसी पर्शियनने दिलेल्या बातमीनुसार, खतीबजादेह यांनी इराणी माध्यमांना सांगितलं, “होर्मुझचा मार्ग आता खुला झाला आहे. पण तांत्रिक कारणांमुळे इथून प्रवास करणाऱ्या जहाजांनी इराणच्या सैन्याशी संपर्क ठेवूनच पुढे गेलं पाहिजे.”

इराणच्या मंत्र्यांनी सांगितलं की, होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून आमच्या सुरक्षित मार्गांनी आम्ही या जहाजांचा प्रवास सुखरूप करू.

याआधी, अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी यावरून इराणवर टीका केली होती. इथून प्रवास करणाऱ्या जहाजांची इराण ‘खूप खराब’ व्यवस्था करत असल्याचं त्यांनी म्हटलं होतं.

डोनाल्ड ट्रम्प म्हणाले होते, “आम्ही जो केला होता तो करार हा नाही.”

“होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून तेलवाहू जहाजांना जाण्याची परवानगी देण्याचे काम इराण ‘अत्यंत वाईट’ पद्धतीने करत आहे,” असा आरोप अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी केला आहे.

हे अमेरिका आणि इराण यांच्यातील ‘करारानुसार नाही’, असंही ट्रम्प यांनी म्हटलं.

ट्रम्प यांनी ‘ट्रुथ सोशल’वरील एका पोस्टमध्ये म्हटले, “होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून तेलाला जाण्याची परवानगी देण्याचे काम इराण अत्यंत वाईट पद्धतीने करत आहे. काही जण हे सन्मानजनक नाही असंही म्हणतील. आमच्यात जो करार झाला होता, तो हा नाही.”

यापूर्वी दुसऱ्या एका पोस्टमध्ये, ट्रम्प यांनी काही रिपोर्ट्सचा हवाला देत म्हटले होते की, इराणने होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून जाणाऱ्या तेलवाहू जहाजांकडून ‘शुल्क आकारू नये’.

ते म्हणाले, “इराण होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून जाणाऱ्या तेलवाहू जहाजांकडून शुल्क आकारत आहे, असे रिपोर्ट्स आहेत. त्यांनी असे करू नये आणि जर ते करत असतील, तर त्यांनी ते तात्काळ थांबवावे.”

लेबनॉनमधील नागरिकांच्या जीवितहानीच्या बातम्यानंतर भारताने तीव्र चिंता व्यक्त केली आहे.

परराष्ट्र मंत्रालयाचे प्रवक्ते रणधीर जयस्वाल यांनी शुक्रवारी सांगितलं, “लेबनॉनमध्ये मोठ्या प्रमाणावर नागरिकांच्या जीवितहानीच्या बातम्यांमुळे आम्ही अत्यंत चिंतित आहोत.”

ते म्हणाले, “भारताने नेहमीच नागरिकांच्या सुरक्षेला सर्वोच्च प्राधान्य देण्यावर भर दिला आहे. आंतरराष्ट्रीय कायद्याचे पालन करणे आणि देशांच्या सार्वभौमत्वाचा व प्रादेशिक अखंडतेचा आदर करणे अत्यावश्यक आहे.”

“लेबनॉनमधील आमचा दूतावास तेथील भारतीय समुदायाच्या सुरक्षेची खात्री करण्यासाठी त्यांच्याशी सतत संपर्कात आहे.”

इस्रायलने दक्षिण लेबनॉनमध्ये आपले हल्ले सुरूच ठेवले आहेत. दरम्यान, हिजबुल्लाहनेही इस्रायलवर प्रत्युत्तरादाखल हल्ले केले आहेत.

इस्रायल आणि लेबनॉनमध्ये कोणत्याही प्रकारची शस्त्रसंधी लागू झाला नसल्याचं इस्रायलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेतन्याहू यांनी म्हटलं आहे.

यापूर्वी त्यांनी एका निवेदनात म्हटलं होतं की, त्यांनी आपल्या कॅबिनेटला लेबनॉनसोबत चर्चेच्या सूचना दिल्या आहेत.

इस्रायलच्या पंतप्रधान कार्यालयाने नेतन्याहू यांचा एक व्हीडिओ एक्स या सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर पोस्ट केला आहे. या व्हीडिओत नेतन्याहू उत्तर इस्रायलमधील नागरिकांना संबोधित करताना दिसत आहेत.

ते म्हणतात, “मी तुम्हाला सांगू इच्छितो की लेबनॉनमध्ये कोणतीही शस्त्रसंधी झालेली नाही. आम्ही हिज्बुल्लावर पूर्ण ताकदीने हल्ले सुरू ठेवले आहेत. तुमची सुरक्षा पुन्हा निश्चित होईपर्यंत आम्ही थांबणार नाही.”

यापूर्वी पंतप्रधान कार्यालयाने नेतन्याहू यांचे आणखी एक निवेदन प्रसिद्ध केले होते.

त्यात नेतन्याहू यांनी म्हटलं होतं, “लेबनॉनकडून इस्रायलसोबत थेट चर्चा सुरू करण्याच्या वारंवार केलेल्या विनंत्यांचा विचार करून मी काल सरकारच्या बैठकीत लेबनानसोबत शक्य तितक्या लवकर थेट चर्चा सुरू करण्याच्या सूचना दिल्या आहेत.”

त्यांनी लेबनानच्या पंतप्रधानांनी केलेल्या ‘बेरूतचे निरस्त्रीकरण’ करण्याच्या आवाहनाचे कौतुक करत असेही म्हटले की, “ही चर्चा हिज्बुल्लाने शस्त्रं त्यागल्यावर आणि इस्रायल-लेबनॉन यांच्यात शांततापूर्ण संबंध प्रस्थापित करण्यावर केंद्रित असेल.”

(बीबीसीसाठी कलेक्टिव्ह न्यूजरूमचे प्रकाशन)