ગૌહાટી હાઈકોર્ટ: માત્ર પાન કાર્ડ અને મતદાર ઓળખપત્રથી ભારતીય નાગરિકતા સાબિત થતી નથી

ગૌહાટી હાઈકોર્ટે ઠરાવ્યું છે કે માત્ર PAN કાર્ડ અથવા Voter ID હોવું ભારતીય નાગરિકત્વ સ્થાપિત કરતું નથી, જ્યાં સુધી તેની સાથે સહાયક પુરાવા રજૂ કરવામાં ન આવે. આ ચુકાદો એવા કેસમાં આવ્યો હતો, જેમાં ઔપચારિક ચકાસણી વિના જારી કરાયેલા દસ્તાવેજોને નાગરિકત્વના પુરાવા તરીકે રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા.

—

## કેસની પૃષ્ઠભૂમિ

આ કેસમાં અરજદારે ભારતીય નાગરિક હોવાનો દાવો કર્યો હતો અને જણાવ્યું હતું કે તેનો જન્મ 25 એપ્રિલ, 1977ના રોજ આસામમાં થયો હતો. તેનો કેસ કેટલાક મહત્વપૂર્ણ દસ્તાવેજો પર આધારિત હતો:

– 1966 અને 1970ની મતદાર યાદીઓ, જેમાં તેના કથિત દાદા-દાદી અથવા નાના-નાનીનાં નામ નોંધાયેલા હતા
– તેના પિતાનું PAN કાર્ડ અને Electoral Photo Identity Card (EPIC)
– તેનું પોતાનું Voter ID
– રેશન કાર્ડ
– National Register of Citizens (NRC) અરજીની સ્વીકૃતિ રસીદ

અરજદારનો દાવો હતો કે તેના પિતા ભારતીય નાગરિક હતા અને તેમનું નામ મતદાર યાદીઓમાં સામેલ હતું. તેણે એ પણ જણાવ્યું હતું કે તેના પિતા અગાઉ લોકસભા અને વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં ઉમેદવાર રહી ચૂક્યા હતા અને Guwahati Municipal Corporationના ચૂંટાયેલા કાઉન્સિલર પણ હતા.

—

## કોર્ટનાં તારણો: દસ્તાવેજો કેમ અપૂરતા રહ્યા

Justices Kalyan Rai Surana અને Susmita Phukan Khaundની Division Benchએ આ કેસની સમીક્ષા કરી હતી. તેમાં Foreigners Tribunalના એ નિર્ણયનો પણ સમાવેશ થતો હતો, જેમાં અરજદારને 25 માર્ચ, 1971 પછી ભારતમાં પ્રવેશ કરનાર વિદેશી તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવી હતી.

કોર્ટે નોંધ્યું:

– **વંશસંબંધનો વિશ્વસનીય પુરાવો નહોતો**: અરજદાર વિશ્વસનીય પુરાવા દ્વારા પોતાને કથિત પિતા અને દાદા-દાદી અથવા નાના-નાની સાથે જોડતી કડી સ્થાપિત કરી શકી નહોતી.
– **રહેઠાણની આવશ્યકતાઓ પૂર્ણ થઈ નહોતી**: Citizenship Act, 1955ની Section 6A(2) મુજબ કથિત દાદા-દાદી અથવા નાના-નાની અને પિતા સતત આસામમાં રહેતા હતા તે દર્શાવતો કોઈ વિશ્વસનીય પુરાવો રજૂ કરવામાં આવ્યો નહોતો.

—

## PAN કાર્ડ અને Voter ID અંગે

ચુકાદાનો એક મહત્વપૂર્ણ મુદ્દો PAN કાર્ડ અને EPICના પુરાવાકીય મૂલ્ય—અથવા તેના અભાવ—સંબંધિત હતો:

– PAN કાર્ડ અને EPIC સ્વ-ઘોષણાના આધારે જારી કરવામાં આવે છે. Income Tax Department અથવા Election Commission of India દ્વારા તેની કોઈ ઔપચારિક ચકાસણી પ્રક્રિયા કરવામાં આવતી નથી.
– તેથી, આ દસ્તાવેજો એકલા નાગરિકત્વનો પુરાવો બની શકતા નથી. તેમની સાથે અન્ય મહત્વપૂર્ણ અને આધારભૂત દસ્તાવેજો હોવા જરૂરી છે.

—

## વધારાના પુરાવામાં રહેલી ખામીઓ

કોર્ટે અરજદારના કેસમાં રહેલી અન્ય નબળાઈઓ પણ દર્શાવી હતી:

– **Area Sabha પ્રમાણપત્ર**ની પ્રામાણિકતા સ્થાપિત થઈ નહોતી, કારણ કે તે જારી કરનાર વ્યક્તિની તપાસ કરવામાં આવી નહોતી.
– રેશન કાર્ડ અને 2018ની મતદાર યાદીના દસ્તાવેજો તેના દાવા મુજબના પિતા-સંતાન સંબંધને સ્થાપિત કરવામાં નિષ્ફળ રહ્યા.
– NRCની સ્વીકૃતિમાં મૂળ અરજીપત્રક સામેલ નહોતું.
– **ઉંમરના દાવામાં અસંગતતા હતી**: ઉદાહરણ તરીકે, તેના પિતાનું નામ પ્રથમ વખત 1997માં મતદાર યાદીમાં 50 વર્ષની ઉંમર સાથે નોંધાયું હતું અને તે પહેલાંની કોઈ યાદીમાં તેમનું નામ નહોતું. આથી અગાઉના સતત રહેઠાણ અંગે શંકા ઊભી થઈ હતી.

—

## નાગરિકત્વ કાયદા હેઠળની કાનૂની જવાબદારીઓ

Citizenship Act, 1955ની Section 6A(2) આવા નાગરિકત્વના દાવાઓમાં કેન્દ્રીય ભૂમિકા ભજવે છે. આ કલમ હેઠળ અરજદારે સાબિત કરવું જરૂરી છે કે:

– સંબંધિત અંતિમ તારીખ, 25 માર્ચ, 1971 સુધી પિતા અને દાદા-દાદી અથવા નાના-નાની સતત આસામમાં રહેતા હતા.
– અરજદાર અને તેના પૂર્વજો વચ્ચેનો વંશસંબંધ મજબૂત અને ચકાસી શકાય તેવા દસ્તાવેજોથી સમર્થિત હતો.

ઔપચારિક માન્યતા અથવા સ્વતંત્ર ચકાસણી વિના જારી કરાયેલા દસ્તાવેજોને આ માળખા હેઠળ બહુ ઓછું મહત્વ મળે છે.

—

## પરિણામ

તેના પૂર્વજો સાથેની વિશ્વસનીય કડીના અભાવ અને રહેઠાણના અપૂરતા રેકોર્ડને ધ્યાનમાં રાખીને હાઈકોર્ટે અરજી ફગાવી દીધી. કોર્ટે Foreigners Tribunalના નિર્ણયને યથાવત રાખ્યો, જેમાં તેને સંબંધિત તારીખ પછી ભારતમાં પ્રવેશ કરનાર વિદેશી તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવી હતી.

આ ઉપરાંત, કોર્ટે તેને 2022માં આપવામાં આવેલી વચગાળાની જામીન પણ રદ કરી દીધી.

—

## વ્યાપક અસરો

આ ચુકાદો ભારતીય નાગરિકત્વના કેસોમાં કાયદેસર પુરાવાઓનું મૂલ્યાંકન કેવી રીતે થવું જોઈએ તે સ્પષ્ટ કરે છે:

– PAN કાર્ડ અથવા EPIC જેવા દસ્તાવેજો ઔપચારિક રેકોર્ડ અથવા વંશસંબંધના પુરાવાનું સ્થાન લઈ શકતા નથી.
– નાગરિકત્વ કાયદા હેઠળ સ્વ-ઘોષિત ઓળખ દસ્તાવેજોથી આગળ વધીને ચકાસણી જરૂરી છે.
– વ્યક્તિઓએ કાયદા દ્વારા નિર્ધારિત વંશસંબંધ અને સતત રહેઠાણ બંનેની આવશ્યકતાઓ પૂર્ણ કરતા પુરાવા રજૂ કરવા જરૂરી છે.

આવા નિર્ણયો નાગરિકત્વના દાવાઓનું મૂલ્યાંકન કરતી વખતે ભારતીય અદાલતો અપનાવતા કડક ધોરણને પુનઃસ્થાપિત કરે છે, ખાસ કરીને NRC અથવા Foreigners Tribunal સાથે સંકળાયેલા સંવેદનશીલ કેસોમાં.

—

આ લેખ AI દ્વારા જનરેટ કરવામાં આવેલી સામગ્રી છે. આ લેખના આધારે કોઈપણ કાર્યવાહી કરતાં પહેલાં કૃપા કરીને માહિતીની સ્વતંત્ર રીતે ચકાસણી કરો.