మైనర్ల సోషల్ మీడియా ఖాతాల నియంత్రణకు నిబంధనలు పరిశీలించాలని కేంద్రాన్ని సుప్రీంకోర్టు కోరింది

భారత సుప్రీంకోర్టు మైనర్లు సోషల్ మీడియా ప్లాట్‌ఫారమ్‌లలో స్వతంత్రంగా ఖాతాలను నమోదు చేసుకునే సౌలభ్యంపై తీవ్ర ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది. 18 ఏళ్లలోపు పిల్లలు చట్టపరంగా ఒప్పందాలు చేసుకునే సామర్థ్యం లేనివారిగా పేర్కొనే చట్టానికి అనుగుణంగా డిజిటల్ ప్లాట్‌ఫారమ్‌లను తీసుకురావడానికి చట్టబద్ధమైన చర్యలను పరిశీలించాలని కేంద్ర ప్రభుత్వాన్ని కోరింది. Just Rights for Children Alliance అనే NGO దాఖలు చేసిన PILకు స్పందనగా ఈ సూచన వచ్చింది.

## కేసు నేపథ్యం

సెప్టెంబర్ 28, 2026న Chief Justice Surya Kant, Justices Joymalya Bagchi మరియు V. Mohanaలతో కూడిన సుప్రీంకోర్టు ధర్మాసనం Just Rights for Children Alliance దాఖలు చేసిన పిటిషన్‌ను విచారించింది. 13 ఏళ్ల వయస్సు నుంచే పిల్లలు స్వతంత్రంగా ఖాతాలు సృష్టించుకుని సేవా నిబంధనలను అంగీకరించడానికి సోషల్ మీడియా ప్లాట్‌ఫారమ్‌లు అనుమతిస్తున్నాయని NGO వాదించింది. అయితే Indian Contract Actలోని Section 11 ప్రకారం మైనర్లు ఒప్పందాలు చేసుకునేందుకు చట్టపరంగా అనర్హులు.

పిటిషనర్ తరఫున హాజరైన సీనియర్ అడ్వకేట్ H. S. Phoolka, మైనర్లు చేసుకునే ఈ ఆన్‌లైన్ ఒప్పందాలు—సేవా నిబంధనలు, గోప్యతా విధానాలు, వినియోగదారు ఒప్పందాలు—ప్రారంభం నుంచే చెల్లుబాటు కావని స్పష్టం చేశారు.

## ప్రధానంగా పరిశీలనలో ఉన్న చట్టపరమైన నిబంధనలు

– **Indian Contract Act, 1872లోని Section 11**: 18 ఏళ్లలోపు ఉన్న ఎవరికీ ఒప్పందం చేసుకునే సామర్థ్యం లేదని పేర్కొంటుంది.
– **Majority Act, 1875లోని Section 3**: 18 ఏళ్ల వయస్సు చేరుకున్నప్పుడు వ్యక్తి మేజర్‌గా గుర్తించబడతారని పేర్కొంటుంది.
– **Information Technology (Intermediary Guidelines and Digital Media Ethics Code) Rules, 2021**: పిల్లలకు హాని కలిగించే కంటెంట్ విషయంలో ప్లాట్‌ఫారమ్‌లు తగిన జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలని ఇవి నిర్దేశిస్తాయి. అయితే మైనర్లు ఒప్పందాల ఆధారంగా డిజిటల్ ప్లాట్‌ఫారమ్‌లలో స్వతంత్రంగా నమోదు చేసుకోవచ్చా అనే అంశాన్ని ఇవి ప్రస్తావించవు.
– **Information Technology Act, 2000లోని Section 10A**: ఎలక్ట్రానిక్ ఒప్పందాలను గుర్తిస్తుంది. అయితే Contract Actలోని Section 11 కింద నిర్వచించిన మైనర్ల చట్టపరమైన అనర్హతను ఇది అధిగమించదు.

## ప్రభుత్వం నుంచి కోర్టు కోరిన అంశాలు

సోమవారం జరిగిన విచారణలో, సంబంధిత IT మరియు మధ్యవర్తి చట్టాల కింద చట్టబద్ధమైన నిబంధనలు లేదా ఆదేశాలను రూపొందించే అవకాశాలను పరిశీలించాలని ధర్మాసనం కేంద్ర ప్రభుత్వాన్ని కోరింది. ప్రధాన సూచనలు:

– కాంట్రాక్ట్ చట్టం ప్రకారం మైనర్లకు ఉన్న చట్టపరమైన అనర్హతను ప్లాట్‌ఫారమ్‌లు గౌరవించేలా చూడడం.
– తల్లిదండ్రులు లేదా సంరక్షకుల ప్రమేయం లేకుండా స్వతంత్రంగా ఖాతాలు సృష్టించేందుకు 18 ఏళ్ల వయస్సును పరిమితిగా పరిగణించడం.
– వయస్సుకు సంబంధించిన ఏవైనా భద్రతా చర్యలను కేవలం మార్గదర్శకాలుగా కాకుండా, మధ్యవర్తి నిబంధనల్లో చట్టబద్ధమైన అవసరాలుగా చేర్చడం.

ప్రభుత్వం తరఫున హాజరైన Solicitor General Tushar Mehta ఈ అంశాన్ని పరిశీలిస్తామని తెలిపారు. మార్గదర్శకాలు మాత్రమే సరిపోవని, చట్టబద్ధమైన బలం అవసరమని CJI Surya Kant మరియు Justice Bagchi స్పష్టం చేశారు. ఈ అంశాన్ని కోర్టు నాలుగు వారాల్లో తిరిగి పరిశీలించనుంది.

## పిటిషనర్లు ప్రస్తావించిన ప్రమాదాలు

మైనర్లు స్వతంత్రంగా సోషల్ మీడియాను ఉపయోగించేందుకు అనుమతించినప్పుడు వారు ఎదుర్కొనే పలు ప్రమాదాలను పిటిషన్‌లో ప్రస్తావించారు:

– ఆన్‌లైన్ గ్రూమింగ్, లైంగిక దోపిడీ, సైబర్‌బుల్లీయింగ్‌కు గురయ్యే అవకాశం.
– వ్యక్తిగత డేటా దుర్వినియోగం మరియు ప్రవర్తనా ప్రొఫైలింగ్‌కు అవకాశం.
– వయస్సుకు అనుచితమైన కంటెంట్‌ను ఎదుర్కొనే ప్రమాదం, అలాగే మానసిక ఆరోగ్యం మరియు భద్రతపై ప్రభావం చూపే ఇతర హానులు.

## తులనాత్మక ప్రమాణాలు మరియు కీలక వ్యాఖ్యలు

చాలా సోషల్ మీడియా ప్లాట్‌ఫారమ్‌లు ఉపయోగించే 13 ఏళ్ల కనీస వయస్సు ప్రమాణానికి భారత చట్టంలో అధికారిక ఆధారం లేదని, ఇది అంతర్జాతీయ ప్రమాణాల నుంచి స్వీకరించబడినదిగా కనిపిస్తోందని పిటిషన్ పేర్కొంది.

రూపుదిద్దుకుంటున్న Digital Personal Data Protection (DPDP) వ్యవస్థలో, పిల్లల డేటాను ప్రాసెస్ చేయడానికి తల్లిదండ్రుల సమ్మతి అవసరమయ్యే ముసాయిదా నిబంధనలు ఉన్నాయి. అయితే DPDP Act ఇంకా అమల్లోకి రాలేదని, మైనర్లు ఆన్‌లైన్ ఒప్పందాలు చేసుకునే అంశాన్ని అది స్పష్టంగా ప్రస్తావించలేదని NGOలు వాదిస్తున్నాయి.

## ఇకపై జరిగే పరిణామాలు

– ఈ చట్టపరమైన అసంగతతలను పరిష్కరించేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం, సంబంధిత మంత్రిత్వ శాఖలైన Electronics & IT, Law & Justiceల ద్వారా తన ప్రణాళికను వెల్లడించాల్సి ఉంటుంది.
– తల్లిదండ్రుల సమ్మతి లేదా వయస్సు ధృవీకరణ వ్యవస్థలను తప్పనిసరి చేసేలా IT Act లేదా Intermediary Rules కింద చట్టబద్ధమైన సవరణలు లేదా నిబంధనలు తీసుకురావచ్చు.
– ఇలాంటి నిబంధనలకు ఉన్న చట్టబద్ధమైన బలాన్ని పాటించడంలో విఫలమైతే ప్లాట్‌ఫారమ్‌లను చట్టపరంగా బాధ్యులను చేయవచ్చు.

## విస్తృత ప్రభావాలు

ఈ కేసు కింది అంశాలను స్పృశిస్తోంది:

– కాంట్రాక్ట్ చట్టం మరియు డిజిటల్ హక్కుల మధ్య ఉన్న సంబంధం, సంప్రదాయ చట్టపరమైన అనర్హత ఆన్‌లైన్ ప్రపంచానికీ ఎలా వర్తిస్తుందో వెల్లడించడం.
– పిల్లల వ్యక్తిగత డేటాను రక్షించే DPDP Act వంటి డేటా రక్షణ వ్యవస్థలు ఉన్నప్పటికీ, ఒప్పందాలకు సంబంధించిన భద్రతా చర్యలు ఇంకా చట్టబద్ధంగా స్థిరపడకపోవడం.
– తమ ప్లాట్‌ఫారమ్‌లను ఉపయోగించే మైనర్ల గోప్యత, గౌరవం, భద్రత వంటి రాజ్యాంగ హక్కులను డిజిటల్ మధ్యవర్తులు పరిరక్షించాల్సిన బాధ్యత.

సుప్రీంకోర్టు తీసుకున్న ఈ చర్య ఒక నజీరుగా నిలిచే అవకాశం ఉంది. దీని ద్వారా సోషల్ మీడియా ప్లాట్‌ఫారమ్‌లు మరింత కఠినమైన వయస్సు పరిమితులు మరియు జవాబుదారీతనాన్ని అమలు చేయాల్సి రావచ్చు. అలాగే చట్టబద్ధమైన నిబంధనలు మరియు డిజిటల్ ఆచరణ మధ్య ఉన్న అంతరాలను పూడ్చేందుకు ప్రభుత్వం చర్యలు తీసుకోవాల్సి రావచ్చు.

—

This article is AI-generated content. Please verify the information independently before taking any action based on this article.