ਅਨਿਲ ਮਿਸ਼ਰਾ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਹੋਮਿਓਪੈਥਿਕ ਵਿਭਾਗ ਤੋਂ ਸੁਪਰੀਤ ਬਿਊਰੋਕਰੈਟ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਵੈਯੰਸੇਵਕ ਸੰਘ (RSS) ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਜਨਮਭੂਮੀ ਤੀਰਥ ਖੇਤਰ ਟਰਸਟ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਮੰਦਰ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੀ dekh-ਰੇਖ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਮਿਲੀਅਤ ਮੰਦਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਦਾਨ ਰਕਮਾਂ ਦੀ ਮਾਲੀ ਗਲਤ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਦੀਆਂ ਆਰੋਪਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
**ਅਨਿਲ ਮਿਸ਼ਰਾ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ**
ਮਿਸ਼ਰਾ ਦੀ RSS ਪ੍ਰਤੀ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਨਿੱਭਰਤਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਸੰਘ ਪਰਿਵਾਰ ਅੰਦਰ ਕਾਫੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਹੈ। ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਕੇਵਲ ਰਾਮ ਮੰਦਰ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਅਵਧ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ RSS ਦੀਆਂ ਵਿਆਪਕ ਸੰਗਠਨਾਤਮਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਅਣਮੋਲ ਪਦਾਰਥ ਬਣ ਗਏ ਹਨ।
**ਮਾਲੀ ਗਲਤ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਦੇ ਆਰੋਪ**
ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਮਿਸ਼ਰਾ ਉੱਤੇ ਰਾਮ ਮੰਦਰ ਲਈ ਦਿੱਤੀਆਂ ਦਾਨ ਰਕਮਾਂ ਦੀ ਗਲਤ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਆਰੋਪ ਲਗਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਵਿਰੋਧੀ ਨੇਤਾ ਅਤੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਭਗਤਾਂ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਨਕਦੀ ਅਤੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੀ ਭੇਟ ਮੰਦਰ ਦੇ ਟਰਸਟ ਦੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਗਲਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਰਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਆਰੋਪ ਟਰਸਟ ਦੀ ਮਾਲੀ ਸਾਫ਼ਸ਼ਫ਼ਾਈ ‘ਤੇ ਛਾਇਆ ਜਿੱਹਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਕੰਮਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਛਾਨਬੀਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਜਨਮ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
**ਤਨਖਾਹੀ ਅਤੇ ਅਸਤੀਫ਼ੇ**
ਇਹਨਾਂ ਆਰੋਪਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਵਜੋਂ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਲਈ ਇੱਕ ਖਾਸ ਜਾਂਚ ਟੀਮ (SIT) ਬਣਾਈ। SIT ਨੇ ਮਿਸ਼ਰਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਟਰਸਟ ਮੈਂਬਰਾਂ ਤੋਂ ਨਕਦ ਦਾਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ, ਸਟੋਰੇਜ਼ ਅਤੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੇ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਦੀ ਅਨੁਸੰਦ ਕਰੀ। ਜਦੋਂ ਕਿ SIT ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਜੇ ਤੱਕ ਜਨਤਕ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਾਂਚ ਨੇ ਟਰਸਟ ਦੀਆਂ ਮਾਲੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਇਸ ਦਬਾਅ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ, ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਜਨਮਭੂਮੀ ਤੀਰਥ ਖੇਤਰ ਟਰਸਟ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਚੰਪਤ ਰਾਇ ਅਤੇ ਅਨਿਲ ਮਿਸ਼ਰਾ ਨੇ 26 ਜੂਨ, 2026 ਨੂੰ “ਨੈਤਿਕ ਕਾਰਨਾਂ” ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਅਸਤੀਫੇ ਸੁਪੁਰਦ ਕੀਤੇ। ਇਹ ਵਿਕਾਸ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਟਰਸਟ ਵੱਲੋਂ ਦਾਨ ਦੀਆਂ ਲੁਟੇਰਪੰਥੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਅੱਠ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਪਹਿਲਾ ਜਾਣੂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ (FIR) ਦਰਜ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ। FIR ਚੋਰੀ, ਅਪਰਾਧੀ ਭਰੋਸਾ ਤੋੜਨ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧੀ ਸਾਜਿਸ਼ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਧਾਰਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ‘ਤੇ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ।
**ਪਹਿਲੀਆਂ ਵਿਰੋਧਾਂ**
ਰਾਮ ਮੰਦਰ ਟਰਸਟ ਉਤੇ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਮਾਲੀ ਗੜਬੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਰੋਪਾਂ ਨਹੀਂ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ। 2021 ਵਿੱਚ, ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ (AAP) ਅਤੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਮੰਦਰ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨ ਖਰੀਦਣ ਵਿੱਚ ਟਰਸਟ ‘ਤੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਏ ਸਨ। ਪਾਰਟੀਆਂ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਸੀ ਕਿ 5.8 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਮੁੱਲ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਪ੍ਰਾਰੰਭ ਵਿੱਚ 2 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਖਰੀਦੀ ਗਈ ਪਰ ਫਿਰ ਟਰਸਟ ਨੂੰ 18.5 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਵੇਚੀ ਗਈ। ਟਰਸਟ ਨੇ ਇਹ ਦੋਸ਼ ਠੁਕਰਾਏ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਲੈਣ ਦੇਣ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਮਾਰਕੀਟ ਕੀਮਤਾਂ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਨ।
**RSS ਅਤੇ ਟਰਸਟ ਲਈ ਪ੍ਰਭਾਵ**
ਇਹ ਵਿਰੋਧਾਂ ਅਨਿਲ ਮਿਸ਼ਰਾ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਕਾਰਨ RSS ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ‘ਤੇ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਕਾਰਨ ਉੱਤੇ ਲੱਗੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੋਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ RSS ਦੀ छਵੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਯੋਗਤਾ ‘ਤੇ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਟਰਸਟ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਦਿੱਤੀਆਂ ਦਾਨਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕੜੀ ਜਾਂਚ ਹੇਠ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਾਰੀ ਜਾਂਚਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਮੰਦਰ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਮੁੱਖ ਹੋਣਗੇ।
**ਸੰਘੇਪ**
ਅਨਿਲ ਮਿਸ਼ਰਾ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਜਨਮਭੂਮੀ ਤੀਰਥ ਖੇਤਰ ਟਰਸਟ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵੱਡੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਦੀ ਮਾਲੀ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਸ਼ਿਰਕਤ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨੂੰ ਰੂਪਰੇਖਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ, ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਸਾਸ਼ਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨੂੰ ਵੱਡੀਂ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਜਾਂਚ ਜਾਰੀ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਆਰੋਪਾਂ ‘ਤੇ ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਅਤੇ ਟਰਸਟ ਵੱਲੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਮੁੜ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਰਾਮ ਮੰਦਰ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਦਾਨਾਂ ਦੇ ਠੀਕ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਉਠਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਕਦਮਾਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਹੈ।
