Source :- BBC PUNJABI
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Getty Images
ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (ਡਬਲਯੂਐਚਓ) ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਔਸਤਨ ਹਰ ਅੱਠ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਮੋਟਾਪੇ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੈ।
ਰਿਪੋਰਟ ਸਾਲ 2025 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, 1990 ਤੋਂ 35 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਮੋਟਾਪੇ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਬਾਲਗਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੁੱਗਣੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਕਿਸ਼ੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਾਧਾ ਚੌਗੁਣਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
2022 ਵਿੱਚ 18 ਸਾਲ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ 6.89 ਅਰਬ ਲੋਕ ਮੋਟਾਪੇ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਸਨ। ਡਬਲਯੂਐਚਓ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 43 ਫੀਸਦੀ ਲੋਕ ਵੱਧ ਵਜ਼ਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ 16 ਫੀਸਦੀ ਮੋਟਾਪੇ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਸਨ।
ਮਾਹਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਅਸੰਤੁਲਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਵਜ਼ਨ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਉਹ ਮੋਟਾਪੇ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਡਬਲਯੂਐਚਓ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਤਾਵਰਣ, ਮਾਨਸਿਕ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤੀ ਕਾਰਕਾਂ ਵਰਗੇ ਕਈ ਤੱਤ ਮੋਟਾਪੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਕਰਕੇ ਮੋਟਾਪੇ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕੇ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਫਰੂਟੇਰੀਅਨਿਜ਼ਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਫਲ, ਸੁੱਕੇ ਮੇਵੇ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਸੁੱਕੇ ਬੀਜ ਖਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਸਰੀਰ ਦੇ ਲਈ ਸਿਰਫ ਫਲ ਹੀ ਚੰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ?
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Getty Images
ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਈ ਲੋਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਫਲ ਖਾਣ ਨਾਲ ਵਜ਼ਨ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤਮੰਦ ਬਦਲ ਹੈ?
ਤਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਇਰੋਡ ਦੇ ਡਾਕਟਰ ਅਰੁਣ ਕੁਮਾਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਹੀ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਫਲ ਖਾਣ ਨਾਲ ਭਾਰ ਘੱਟ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸਿਹਤ ਲਈ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਡਾ. ਅਰੁਣ ਕੁਮਾਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਜੋ ਲੋਕ ਸਿਰਫ਼ ਫਲ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕੈਲੋਰੀ ਦਾ 80 ਤੋਂ 90 ਫੀਸਦੀ ਹਿੱਸਾ ਫਲਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਫਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਲੋਰੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲਗਭਗ 1500 ਕੈਲੋਰੀ ਹੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।”
“ਇਸ ਨਾਲ ਕੈਲੋਰੀਜ਼ ਦੀ ਘਾਟ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਜ਼ਨ ਘੱਟਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਿਰਫ਼ ਫਲ ਖਾਣ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਦੀ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਲੋੜ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।”
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਿਰਫ਼ ਫਲ ਖਾਣ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਆਇਰਨ, ਜ਼ਿੰਕ ਅਤੇ ਓਮੇਗਾ-3 ਵਰਗੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ।
ਇਸ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਫਰਕਟੋਜ਼ (ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਖੰਡ) ਦਾ ਪੱਧਰ ਵੱਧ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਟ੍ਰਾਈਗਲਿਸਰਾਈਡਜ਼ (ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਫੈਟ) ਅਤੇ ਜਿਗਰ ਵਿੱਚ ਫੈਟ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵੀ ਵੱਧ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਡਾ. ਅਰੁਣ ਕੁਮਾਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਫਲ ਖਾਣਾ ਵਜ਼ਨ ਘਟਾਉਣ ਦਾ ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਹ ਵਜ਼ਨ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਭਰਪੂਰ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਫਲ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸਿਰਫ਼ ਫਲਾਂ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿਣ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਸਿਰਫ ਫਲ ਖਾਈਏ ਤਾਂ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Getty Images
ਕਈ ਅਧਿਐਨਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਫਲ, ਮੇਵੇ ਜਾਂ ਬੀਜ ਖਾਣ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਅਮਰੀਕੀ ਗ਼ੈਰ-ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਚਿਕਿਤਸਾ ਸੰਸਥਾ ਮੇਯੋ ਕਲਿਨਿਕ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਸਿਰਫ਼ ਫਲ ਖਾਣ ਨਾਲ ਪ੍ਰੋਟੀਨ, ਜ਼ਰੂਰੀ ਚਰਬੀ, ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ, ਆਇਰਨ, ਵਿਟਾਮਿਨ ਬੀ12 ਵਰਗੇ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ।
ਇਸ ਨਾਲ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਰੋਗ-ਰੋਕੂ ਸਮਰੱਥਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ ਐਨੀਮੀਆ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਰਨਲ ਆਫ਼ ਦਿ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸੋਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਸਪੋਰਟਸ ਨਿਊਟ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਜੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਘਾਟ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਪਾਚਨ ਤੰਤਰ ‘ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਿਹਤ ਲਈ ਸੰਤੁਲਿਤ ਖੁਰਾਕ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਚਿਕਨ ਅਤੇ ਮਟਨ ਖਾਣ ਨਾਲ ਮੋਟਾਪਾ ਵੱਧਦਾ ਹੈ?
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Getty Images
ਅਜਿਹੀ ਧਾਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਵੱਧ ਚਿਕਨ ਅਤੇ ਮਟਨ ਖਾਣ ਨਾਲ ਮੋਟਾਪਾ ਵੱਧਦਾ ਹੈ। ਕੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੱਚਾਈ ਹੈ?
ਡਾ. ਅਰੁਣ ਕੁਮਾਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਜੇ ਚਿਕਨ ਅਤੇ ਮਟਨ ਦਾ ਸੇਵਨ ਸਹੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਵਜ਼ਨ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।”
“ਵਾਧੂ ਕੈਲੋਰੀ ਅਤੇ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ ਇੰਸੁਲਿਨ ਦੇ ਸ੍ਰਾਵ (ਸੈਕ੍ਰੇਸ਼ਨ) ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਚਰਬੀ ਇਕੱਠੀ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ ਦੀ ਵੱਧ ਮਾਤਰਾ ਵਾਲੇ ਖਾਣੇ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੇਵਨ ਪੇਟ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਚਰਬੀ ਇਕੱਠੀ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।”
“ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ ਅਤੇ ਕੈਲੋਰੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਅਤੇ ਇੰਸੁਲਿਨ ਦੇ ਸ੍ਰਾਵ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਖਾਣੇ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪੇਟ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਚਰਬੀ ਇਕੱਠੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।”
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇ ਚਿਕਨ ਅਤੇ ਮਟਨ ਵਰਗੇ ਖਾਣੇ ਦਾ ਸਹੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਸੇਵਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਵਜ਼ਨ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਉਚਿਤ ਆਹਾਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਉਹ ਵਜ਼ਨ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਮਾਸ ਸਮੇਤ ਘੱਟ ਕੈਲੋਰੀ ਵਾਲੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਖਾਣੇ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਬੀਬੀਸੀ ਲਈ ਕਲੈਕਟਿਵ ਨਿਊਜ਼ਰੂਮ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ
source : BBC PUNJABI
