Source :- ZEE NEWS
Solar Flares Blast: सूर्यावरील एका खूप मोठा आणि धोकादायक सनस्पॉटमुळे सध्या शास्त्रज्ञ चिंतेत आहेत. रीजन 4366 नावाच्या या सनस्पॉटने गेल्या दोन दिवसांत सौर ज्वांलाचा उद्रेक झाला आहे. 24 तासात 27 सौरवादळांचा भडका उडाला आहे. सॅटेलाईट, मोबाईल टॉवर, GPS ठप्प होऊ शकतात अशी भिती व्यक्त करण्यात आली आहे.
अमेरिकन एजन्सी NOAA च्या स्पेस वेदर प्रेडिक्शन सेंटरच्या मते, 5 फेब्रुवारी रोजी पृथ्वीवरील भूचुंबकीय क्रियाकलाप वाढू शकतात, ज्यामुळे नॉर्दर्न लाइट्स किंवा अरोरा नेहमीपेक्षा कमी अक्षांशांवर देखील दिसण्याची शक्यता आहे. काही दिवसांपूर्वीच अचानक प्रदेश 4366 उदयास आला. याचा आकार ऐतिहासिक कॅरिंग्टन इव्हेंट (1859) च्या जवळपास निम्म्यापर्यंत पोहोचला आहे, ज्याने आतापर्यंत पाहिले गेलेले सर्वात विनाशकारी भूचुंबकीय वादळ निर्माण केले. यामुळे सूर्यबिंदू अत्यंत अस्थिर झाला आहे. 24 तासांत, या प्रदेशाने 20 हून अधिक सौर ज्वाला निर्माण केल्या, ज्यात 23 एम-क्लास आणि 4 एक्स-क्लास ज्वाला समाविष्ट आहेत. एक्स-क्लास सौर ज्वाला सर्वात शक्तिशाली मानल्या जातात.
दोन वर्षातील सर्वात मोठे वादळ
सूर्याच्या ठिपक्यातून X8.1 तीव्रतेचा सौर ज्वाला बाहेर पडल्याच्या नोंद झाली आहे. ऑक्टोबर 2024 मध्ये X9.0 ज्वालामुखी पडल्यानंतर नोंदवलेला हा सर्वात शक्तिशाली सौर ज्वालामुखी आहे. उद्रेकानंतर लगेचच दक्षिण पॅसिफिकमध्ये आंशिक रेडिओ ब्लॅकआउटची नोंद झाली. प्लाझ्माचा एक मोठा ढग, ज्याला कोरोनल मास इजेक्शन म्हणतात, तो देखील सूर्यापासून पृथ्वीकडे बाहेर पडला.
पृथ्वीवर सौरऊर्जेचा भडका उडेल का?
SWPC चा अंदाज आहे की हे CME 5 फेब्रुवारी रोजी पृथ्वीवर पूर्णपणे आदळणार नाही, परंतु त्याचा थोडासा परिणाम अपेक्षित आहे. जर असे झाले तर सूर्यावरील चार्ज केलेले कण पृथ्वीच्या चुंबकीय ध्रुवांकडे जातील आणि आकाशात तीव्र आणि रंगीत अरोरा दिसू शकतात. शास्त्रज्ञांच्या मते, सूर्याचे डाग हे सूर्याच्या पृष्ठभागावरील चुंबकीय अस्थिरतेचे खोल क्षेत्र आहेत. जेव्हा चुंबकीय रेषा येथे अडकतात तेव्हा ते अचानक तुटतात, ज्यामुळे सौर ज्वाला आणि CME निर्माण होतात. सूर्य दर 11 वर्षांनी त्याच्या सर्वात सक्रिय टप्प्यात पोहोचतो, ज्याला सौर कमाल म्हणतात. NASA ने पुष्टी केली आहे की हा टप्पा 2024 पासून सुरू आहे आणि तीव्र अवकाश हवामान 2026पर्यंत चालू राहू शकते.
जीपीएस सिस्टीम आणि उपग्रहांना धोका?
या काळात, केवळ नेत्रदीपक अरोराच दिसू शकत नाहीत, तर रेडिओ कम्युनिकेशनमध्ये व्यत्यय, जीपीएस सिस्टममध्ये बिघाड आणि उपग्रहांचे नुकसान यासारख्या समस्या देखील उद्भवू शकतात. नोव्हेंबर 2025 मध्ये नोंदवलेला X5.1 हा आतापर्यंतचा सर्वात शक्तिशाली सौर ज्वाला होता, परंतु सनस्पॉट 4366 ने त्याला आधीच मागे टाकले आहे. हा सनस्पॉट आणखी विक्रम मोडेल का हे पाहणे बाकी आहे.
SOURCE : ZEE NEWS
