પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ આ દિવાળીએ બસ્તરના કરણપુર કેમ્પમાં સુરક્ષા જવાનોને સંબોધિત કરતાં એક શક્તિશાળી સંદેશ આપ્યો: ભારતના જંગલોમાં સશસ્ત્ર માઓવાદી બળવાખોરોનો અંત આવ્યો છે, પરંતુ વૈચારિક લડાઈ હજુ ચાલુ છે. મોદીના જણાવ્યા અનુસાર, “દિમાગી નક્સલ”—હથિયારો ન ઉઠાવતાં બળવાખોરીના વિચારોનું સમર્થન કરનારાઓ માટે તેમણે ઉપયોગમાં લીધેલો શબ્દ—હવે દેશભરના રાજકીય પક્ષો અને સંગઠનોમાં ઘૂસણખોરી કરીને મોટો ખતરો ઊભો કરી રહ્યા છે.
—
## સશસ્ત્ર ખતરો દબાયો, છતાં ભૂતકાળના પડઘા યથાવત્
ભારતે સત્તાવાર રીતે **31 માર્ચ, 2026**ના રોજ જાહેર કર્યું કે લાંબા સમયથી ચાલી રહેલી સશસ્ત્ર માઓવાદી બળવાખોરીનો અંત આવ્યો છે. આ જાહેરાત વરિષ્ઠ કેડરો અને નેતાઓના ખાત્મા તથા અન્ય સેંકડો કેડરોના આત્મસમર્પણ બાદ કરવામાં આવી હતી.
બસ્તરની મુલાકાત દરમિયાન મોદીએ જેને ઐતિહાસિક સિદ્ધિ ગણાવી તેની ઉજવણી કરી: આ દિવાળી *47 વર્ષમાં પહેલી વખત* એવી છે કે પાછલા એક વર્ષ દરમિયાન ફરજ બજાવતી કામગીરીમાં એક પણ CRPF જવાનનું મૃત્યુ થયું નથી.
—
## “દિમાગી નક્સલ” કોણ છે?
મોદીએ “દિમાગી નક્સલ”ને એવા વૈચારિક સમર્થકો તરીકે વર્ણવ્યા જેઓ હથિયારો તો ઉઠાવતા નથી, પરંતુ લોકશાહી સંસ્થાઓને અસ્થિર કરવા માટે સતત કામ કરે છે. તેમણે તેમના પર નાગરિકોને બંધારણ વિરુદ્ધ ઉશ્કેરવાનો અને રાજકીય પક્ષો તથા વિવિધ સંગઠનોમાં ઘૂસણખોરી કરવાનો આરોપ મૂક્યો.
તેમણે કહ્યું, “માત્ર સશસ્ત્ર નક્સલનો જ અંત આવ્યો નથી. આ ‘દિમાગી નક્સલ’ સંગઠનો પર કબજો જમાવી રહ્યા છે, લોકોને ઉશ્કેરી રહ્યા છે અને લોકશાહીને નબળી બનાવી રહ્યા છે.”
—
## વિજયના પાયા: સુરક્ષા પગલાં અને વ્યૂહાત્મક ફેરફારો
મોદીએ ડાબેરી ઉગ્રવાદ સામેની લડતમાં તાજેતરની સફળતાઓનો શ્રેય નીચેની બાબતોને આપ્યો:
– તેમની સરકારની મજબૂત રાજકીય ઇચ્છાશક્તિ અને વ્યૂહાત્મક નીતિગત નિર્ણયો.
– માઓવાદીઓ અને અલગતાવાદી જૂથોને મદદરૂપ નાણાકીય નેટવર્કને ખોરવી નાખવું.
– સુરક્ષા દળોને નિર્ણાયક પગલાં લેવાની સ્વાયત્તતા આપવી. મોદીએ અગાઉની સરકારો પર સુરક્ષા દળોના હાથ બાંધવાનો આરોપ મૂક્યો.
તેમણે એ પણ ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે સરકારે માત્ર સૈન્ય કાર્યવાહી પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું નથી. હિંસાથી સૌથી વધુ અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં લોકોનો વિશ્વાસ ફરી મેળવવામાં વિકાસલક્ષી પ્રયાસોએ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી.
—
## સંઘર્ષના વ્યાપને યાદ કરતાં
મોદીએ નક્સલ હિંસાની ગંભીરતા વર્ણવી:
– એક તબક્કે લગભગ 20 રાજ્યોના **230થી વધુ જિલ્લાઓ** ડાબેરી ઉગ્રવાદથી પ્રભાવિત થયા હતા.
– એકલા છત્તીસગઢમાં જ દાયકાઓ સુધી ચાલેલા સંઘર્ષ દરમિયાન **1,000થી વધુ સુરક્ષા કર્મચારીઓ** માર્યા ગયા હતા. વિસ્ફોટક ઉપકરણોના કારણે અનેક લોકોએ પોતાના અંગો ગુમાવ્યા હતા.
– **એપ્રિલ 2010માં દંતેવાડા હત્યાકાંડ**, જેમાં 76 CRPF જવાનો માર્યા ગયા હતા, તેમજ નાગરિકોના જીવ લેનારા અન્ય હુમલાઓ સહન કરાયેલી હિંસાની યાદ અપાવે છે.
—
## બસ્તરમાં દિવાળી: પ્રતીકાત્મકતા અને સ્થિતિસ્થાપકતા
આ વર્ષે બસ્તરમાં દિવાળીની ઉજવણીનું વિશેષ મહત્વ હતું. મોદીએ નોંધ્યું કે લોકો હવે ભયમાં જીવતા નથી—છત સળગવાના બદલે દરવાજા ખુલી રહ્યા છે; લોકડાઉનના બદલે વિકાસના પ્રકાશથી વાતાવરણ ઝળહળી રહ્યું છે; ઘાત લગાવીને કરાતા હુમલાઓના બદલે વિકાસની રોશની છવાઈ રહી છે.
તેમણે માળખાકીય સુવિધાઓની સિદ્ધિઓ પર પ્રકાશ પાડ્યો: ડાબેરી ઉગ્રવાદથી પ્રભાવિત વિસ્તારોમાં **15,000 કિલોમીટરથી વધુ રસ્તાઓ** બનાવવામાં આવ્યા છે; **9,500થી વધુ મોબાઇલ ટાવર** સ્થાપિત કરવામાં આવ્યા છે. શિક્ષણ ક્ષેત્રે પણ પ્રગતિ થઈ છે, જેમાં **175 એકલવ્ય આવાસીય શાળાઓ**, તેમજ આશરે **50 ઔદ્યોગિક તાલીમ કેન્દ્રો** અને કૌશલ્ય વિકાસ કેન્દ્રોની સ્થાપનાનો સમાવેશ થાય છે.
—
## આત્મસંતોષ સામે ચેતવણી
વિજય છતાં મોદીએ સાવધાની રાખવાની અપીલ કરી. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે સશસ્ત્ર લડવૈયાઓનો અંત લાવવો માત્ર અડધી લડાઈ છે—લોકશાહીની સુરક્ષા માટે વિરોધી વિચારધારાના ફેલાવાને રોકવું પણ એટલું જ મહત્વપૂર્ણ છે.
કહેવતોમાં રજૂ કરાયેલા નિવેદનો:
– *“નક્સલીઓને ખતમ કરવામાં આવ્યા છે, પરંતુ ખતરો હજુ સમાપ્ત થયો નથી.”*
– *“આપણે ‘દિમાગી નક્સલો’ને ઓળખીને તેમનો પરાજય કરવો પડશે અને દેશની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવી પડશે.”*
તેમણે દલીલ કરી કે આ વૈચારિક મોરચો હવે જંગલોમાં બંદૂકો સાથે નહીં, પરંતુ સત્તાના ગલિયારાઓમાં શબ્દો દ્વારા કાર્યરત છે.
—
## હથિયારોથી આગળ વિચારો તરફ નજર
મોદીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે લોકશાહીની સુરક્ષા માટે સશસ્ત્ર બળવાખોરોને હરાવવાથી વધુ કરવાની જરૂર છે:
– બંધારણીય મૂલ્યો અને લોકશાહી ધોરણોને મજબૂત બનાવવા.
– અગાઉ સંઘર્ષગ્રસ્ત રહેલા વિસ્તારોના નાગરિકોને શિક્ષણ, આરોગ્યસંભાળ અને માળખાકીય સુવિધાઓનો લાભ મળે તે સુનિશ્ચિત કરવા.
– રાજકીય વ્યવસ્થાનો ઉપયોગ અસ્થિરતા ફેલાવવા માટે કરતી વૈચારિક ધમકીઓ સામે સતર્ક રહેવા.
મોદીના શબ્દોમાં કહીએ તો “દિમાગી નક્સલો” સાથેની લડાઈ હવે જ શરૂ થઈ છે—આ માત્ર પ્રદેશો માટેની નહીં, પરંતુ હૃદય, મનોમસ્તિષ્ક અને વફાદારી માટેની લડાઈ છે.
—
આ લેખ AI દ્વારા જનરેટ કરવામાં આવેલી સામગ્રી છે. આ લેખના આધારે કોઈ પણ પગલું લેતા પહેલાં કૃપા કરીને માહિતીની સ્વતંત્ર રીતે ચકાસણી કરો.
